ปวดไหล่แบบนี้…อย่าเพิ่งคิดว่าแค่ “ไหล่ติด” เมื่อมะเร็งเต้านมเดินทางมาถึงกระดูกต้นแขน

 

ปวดไหล่แบบนี้…อย่าเพิ่งคิดว่าแค่ “ไหล่ติด”

เมื่อมะเร็งเต้านมเดินทางมาถึงกระดูกต้นแขน

ผู้หญิงหลายคนที่เคยรักษามะเร็งเต้านมมาก่อน หรือกำลังรับการรักษาอยู่ บางครั้งเริ่มรู้สึกว่า “ไหล่ปวดขึ้นมาเฉยๆ” แล้วก็คิดว่าคงเป็นแค่ไหล่อักเสบ หรืออยู่ในท่าผิดๆ นอนทับ หรือหิ้วของหนักเกินไป

แต่สำหรับผู้ป่วยมะเร็งเต้านม อาการปวดไหล่ที่ไม่ยอมหายไปสักที อาจไม่ใช่แค่ไหล่ธรรมดา

เรื่องของคุณนิดา วัย 54 ปี

คุณนิดาตรวจพบมะเร็งเต้านมเมื่อ 3 ปีก่อน ผ่านการผ่าตัดและรับยาต้านฮอร์โมนมาตลอด ทุกอย่างดูเหมือนอยู่ในการควบคุม

แต่ช่วง 2–3 เดือนที่ผ่านมา เธอรู้สึกปวดบริเวณไหล่ขวาเพิ่มมากขึ้น ปวดจนนอนไม่หลับตอนกลางคืน บางครั้งก็ยกแขนไม่ขึ้น ลูกสาวพาไปหาแพทย์ด้วยความเป็นห่วง

หมอตรวจพบว่า กระดูกส่วนบนของต้นแขน หรือที่ทางการแพทย์เรียกว่ากระดูกต้นแขนส่วนบน มีรอยโรคที่เกิดจากมะเร็งเต้านมแพร่กระจายมาถึง

นี่คือสิ่งที่หมออยากให้คนที่อยู่ในสถานการณ์คล้ายๆ กันได้รู้ และเข้าใจ

มะเร็งเดินทางมาที่กระดูกได้อย่างไร

ลองนึกภาพว่าร่างกายของเรามีระบบเลือดและน้ำเหลืองที่วิ่งไปทั่วทุกซอกทุกมุม เปรียบเหมือนทางด่วนที่เชื่อมทุกส่วนของร่างกายเข้าด้วยกัน

เซลล์มะเร็งบางส่วนสามารถหลุดออกจากก้อนมะเร็งที่เต้านม เข้าสู่กระแสเลือดหรือน้ำเหลือง แล้ว “โดยสาร” ไปกับกระแสเลือดจนไปถึงกระดูก ซึ่งกระดูกมีเส้นเลือดมากมายและมีสภาพแวดล้อมที่เซลล์มะเร็งชอบ โดยเฉพาะบริเวณกระดูกสันหลัง กระดูกเชิงกราน กระดูกซี่โครง และกระดูกต้นแขน

เมื่อเซลล์มะเร็งไปตั้งรกรากในกระดูก มันจะเริ่มทำลายโครงสร้างกระดูกจากด้านใน ทำให้กระดูกบางลง อ่อนแอลง เจ็บปวด และอาจหักได้แม้ไม่ได้กระแทกอะไรรุนแรง

มะเร็งเต้านมแพร่กระจายมาที่กระดูก คืออะไร และเกิดได้อย่างไร

มะเร็งเต้านมแพร่กระจายที่กระดูก (Breast Cancer Bone Metastasis) หมายถึงการที่เซลล์มะเร็งจากเต้านมเดินทางและไปเติบโตในกระดูกส่วนต่างๆ ของร่างกาย โดยไม่ใช่มะเร็งกระดูกชนิดใหม่ แต่ยังคงเป็น “เซลล์มะเร็งเต้านม” ที่ไปอยู่ในกระดูก

กระดูกเป็นอวัยวะที่มะเร็งเต้านมชอบแพร่กระจายมากที่สุด โดยพบในผู้ป่วยมะเร็งเต้านมระยะลุกลามราวร้อยละ 50 กระดูกต้นแขนส่วนบนเป็นตำแหน่งที่พบได้บ่อยในกลุ่มกระดูกแขนขา เพราะอยู่ใกล้หัวไหล่และมีเส้นเลือดมาเลี้ยงมาก

อาการที่พบบ่อยได้แก่ ปวดไหล่หรือต้นแขนอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะตอนกลางคืนหรือเวลานอนราบ ยกแขนขึ้นได้ลำบาก มีอาการอ่อนแรงของแขน และในบางรายกระดูกอาจเปราะจนหักได้ง่าย

สิ่งสำคัญที่หมออยากเน้นคือ อาการปวดไหล่ในผู้ป่วยมะเร็งเต้านมอาจถูกเข้าใจผิดว่าเป็น “ไหล่ติด” หรือ “ปวดกล้ามเนื้อ” ได้ง่ายมาก ทำให้การวินิจฉัยล่าช้า

ใครเสี่ยงกว่าคนอื่น

ปัจจัยที่ทำให้มีโอกาสเกิดการแพร่กระจายมาที่กระดูกสูงขึ้น ได้แก่

∙ มะเร็งเต้านมที่ตรวจพบในระยะที่ 3 หรือ 4

∙ มีการแพร่กระจายไปต่อมน้ำเหลืองจำนวนมาก

∙ มะเร็งชนิดที่ไม่ตอบสนองต่อฮอร์โมน (เช่น triple-negative)

∙ เคยรักษาด้วยยาต้านฮอร์โมนระยะหนึ่งแล้วอาการเริ่มแย่ลง

∙ มีอาการปวดกระดูกใหม่หลังจากที่เคยรักษาแล้ว

แพทย์ตรวจและวินิจฉัยอย่างไร

เมื่อผู้ป่วยมะเร็งเต้านมมีอาการปวดไหล่ หรือปวดกระดูกในจุดใดก็ตาม แพทย์จะเริ่มจากการซักถามอาการและตรวจร่างกายอย่างละเอียด จากนั้นจะส่งตรวจเพิ่มเติมตามความเหมาะสม

การเอกซเรย์ธรรมดาอาจช่วยเห็นรอยโรคในกระดูกได้บ้าง แต่มักตรวจพบช้า เพราะต้องมีการทำลายกระดูกในปริมาณมากพอสมควรจึงจะเห็นชัดเจน

การตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) ให้ภาพที่ชัดเจนกว่ามาก สามารถเห็นรอยโรคได้ตั้งแต่เนิ่นๆ รวมถึงดูว่ามีผลกระทบต่อเนื้อเยื่อรอบข้างหรือไม่

การสแกนกระดูกทั้งตัว (Bone scan) จะแสดงให้เห็นว่ามีรอยโรคในกระดูกส่วนอื่นๆ ของร่างกายด้วยหรือไม่ ซึ่งช่วยให้แพทย์วางแผนการรักษาได้ครอบคลุมกว่า

การตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT scan) ช่วยดูขอบเขตของรอยโรค และดูว่ามะเร็งลุกลามไปอวัยวะอื่นหรือไม่ รวมถึงดูความเสี่ยงของกระดูกหัก

การตรวจเลือดบางอย่างเช่น ค่าแคลเซียมในเลือด และค่าบ่งชี้มะเร็ง (tumor marker) ก็ช่วยประเมินภาพรวมของโรคได้เช่นกัน

ในบางกรณีที่ยังไม่แน่ใจ แพทย์อาจตัดชิ้นเนื้อกระดูก (bone biopsy) เพื่อยืนยันว่าเป็นเซลล์มะเร็งเต้านมจริง และตรวจดูลักษณะของเซลล์เพื่อเลือกการรักษาที่เหมาะสมที่สุด

แนวทางการรักษา: ไม่ได้สิ้นหวัง แต่ต้องร่วมมือกัน

สิ่งที่หมออยากให้คุณและครอบครัวรู้ก่อนเลยคือ การพบว่ามะเร็งแพร่กระจายมาที่กระดูกไม่ได้หมายความว่าทุกอย่างจบสิ้น ยังมีแนวทางรักษาอีกมากที่ช่วยควบคุมโรค บรรเทาอาการ และรักษาคุณภาพชีวิตได้ดี

การรักษาระบบ (ควบคุมมะเร็งทั้งร่างกาย) คือหัวใจสำคัญ ได้แก่ ยาต้านฮอร์โมน ยาต้านมะเร็งแบบพุ่งเป้า (targeted therapy) ยาเคมีบำบัด หรือยาภูมิคุ้มกันบำบัด ขึ้นอยู่กับชนิดและระยะของมะเร็ง แพทย์จะเลือกร่วมกันกับผู้ป่วย

ยาบำรุงกระดูกและชะลอการทำลาย เช่น บิสฟอสโฟเนต (อย่างเช่น ยาโซเลโดรนิก) หรือยาเดโนซูแมบ มีบทบาทสำคัญในการชะลอการทำลายกระดูก ลดความเจ็บปวด และลดความเสี่ยงของกระดูกหัก

การฉายรังสีเฉพาะจุด คือวิธีที่ได้ผลดีมากในการบรรเทาอาการปวดเฉพาะบริเวณ เช่น บริเวณกระดูกต้นแขนส่วนบนที่คุณนิดาเป็น การฉายรังสีสามารถลดขนาดรอยโรค ช่วยให้กระดูกแข็งแรงขึ้น และลดความเจ็บปวดได้ภายในเวลาไม่กี่สัปดาห์

การรักษาความเจ็บปวด โดยทีมแพทย์เฉพาะทางด้านการระงับปวด ซึ่งจะช่วยให้คุณภาพชีวิตดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ทั้งยาแก้ปวด ยาต้านอักเสบ และในบางกรณีการฉีดยาเฉพาะจุดด้วยความช่วยเหลือของคลื่นอัลตราซาวนด์

การผ่าตัด พิจารณาเมื่อกระดูกมีความเสี่ยงสูงที่จะหัก หรือหักแล้ว แพทย์ออร์โธปิดิกส์มะเร็งกระดูกอาจใส่แกนโลหะ แผ่นโลหะ หรือในบางกรณีอาจเปลี่ยนหัวกระดูกต้นแขน (endoprosthesis) เพื่อให้แขนใช้งานได้ดีขึ้น

โรคนี้จะเป็นอย่างไรต่อไป

ผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่มีการแพร่กระจายมาที่กระดูกมีการพยากรณ์โรคที่ดีกว่าการแพร่กระจายไปอวัยวะอื่น เช่น ปอดหรือตับ บางรายสามารถควบคุมโรคได้เป็นเวลานาน บางรายอาการคงที่หลายปีด้วยการรักษาที่เหมาะสม

สิ่งที่ส่งผลต่อการพยากรณ์โรคได้แก่ ชนิดของมะเร็ง ตำแหน่งและจำนวนของรอยโรค การตอบสนองต่อยา และสุขภาพโดยรวมของผู้ป่วย การพบแพทย์สม่ำเสมอและติดตามการรักษาอย่างต่อเนื่องจึงสำคัญมาก

ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องระวัง

ภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นได้หากไม่ได้รับการรักษา ได้แก่ กระดูกหักจากโรค (pathological fracture) แม้แค่ยกของเบาๆ หรือพลิกตัวตอนนอน แคลเซียมในเลือดสูงผิดปกติซึ่งทำให้รู้สึกอ่อนเพลียมาก คลื่นไส้ สับสน และในกรณีที่รอยโรคอยู่ใกล้ไขสันหลังอาจทำให้เกิดอาการชาหรืออ่อนแรงของแขนขาได้

สิ่งที่ครอบครัวควรรู้และทำได้

สำหรับลูกหลานหรือคนใกล้ชิดที่ดูแลผู้ป่วย สิ่งสำคัญที่ทำได้คือ

∙ หากผู้ป่วยมะเร็งเต้านมเริ่มมีอาการปวดกระดูกใหม่ๆ อย่ารอ ให้รีบปรึกษาแพทย์ทันที

∙ ช่วยดูแลให้ผู้ป่วยรับประทานยาและมาพบแพทย์ตามนัดอย่างสม่ำเสมอ

∙ ป้องกันการล้มหรืออุบัติเหตุในบ้าน เช่น จัดพื้นที่ให้ปลอดภัย ไม่ลื่น

∙ รับฟังและดูแลจิตใจ เพราะความกลัวและความวิตกกังวลเป็นเรื่องปกติมากในผู้ป่วยกลุ่มนี้

∙ ปรึกษาทีมแพทย์เพื่อวางแผนการดูแลระยะยาวร่วมกัน

คำถามที่พบบ่อย

ถาม: ปวดไหล่ในคนที่เคยเป็นมะเร็งเต้านม อันตรายไหม ต้องรีบพบแพทย์ไหม?

ตอบ: ใช่ ควรรีบพบแพทย์ทันที อย่ารอให้อาการแย่ลงก่อน เพราะการตรวจพบเร็วจะช่วยให้วางแผนรักษาได้ทันเวลา และลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อน

ถาม: ต้องตรวจ MRI ทุกครั้งที่ปวดไหล่ไหม?

ตอบ: ขึ้นอยู่กับดุลพินิจของแพทย์ แต่สำหรับผู้ที่มีประวัติมะเร็งเต้านม MRI มักถูกพิจารณาเป็นการตรวจสำคัญ เพราะให้ภาพที่ชัดเจนกว่าเอกซเรย์ธรรมดามาก

ถาม: ถ้ามะเร็งลุกลามมาที่กระดูกแล้ว หมายความว่ารักษาไม่ได้อีกต่อไปหรือเปล่า?

ตอบ: ไม่ใช่เลย ยังคงมีการรักษาอีกหลายแนวทางที่ช่วยควบคุมโรคและบรรเทาอาการ ผู้ป่วยหลายรายยังมีคุณภาพชีวิตที่ดีได้เป็นเวลานาน

ถาม: มะเร็งแพร่กระจายที่กระดูกต้นแขน กระดูกจะหักง่ายไหม?

ตอบ: มีความเสี่ยงมากกว่าคนปกติ แต่แพทย์จะประเมินความเสี่ยงและป้องกันได้ด้วยการรักษาที่เหมาะสม ทั้งการฉายรังสี ยา หรือการผ่าตัดเสริมความแข็งแรงของกระดูก

ถาม: ปวดไหล่แบบนี้ต่างจากไหล่ติดอย่างไร?

ตอบ: ไหล่ติดมักค่อยๆ เป็นและปวดเวลาขยับ แต่การแพร่กระจายของมะเร็งมักปวดมากตอนกลางคืน ไม่ขึ้นกับการขยับ และอาจมีอาการอ่อนแรงร่วมด้วย หากมีประวัติมะเร็งเต้านมให้สงสัยไว้ก่อนเสมอ

สรุปสิ่งสำคัญที่อยากให้จำ

ถ้าคุณหรือคนที่รักเคยผ่านการรักษามะเร็งเต้านมมาแล้ว และเริ่มมีอาการปวดไหล่หรือปวดกระดูกที่ผิดปกติ ขอให้จำสิ่งเหล่านี้ไว้

อาการปวดไหล่ในผู้ป่วยมะเร็งเต้านมต้องได้รับการตรวจจากแพทย์เสมอ ไม่ควรสรุปเองว่าเป็นแค่ไหล่ติดหรือกล้ามเนื้ออักเสบ

การตรวจพบการแพร่กระจายของมะเร็งตั้งแต่เนิ่นๆ ช่วยให้มีตัวเลือกการรักษาที่มากขึ้นและผลลัพธ์ที่ดีกว่า

มะเร็งแพร่กระจายที่กระดูกยังรักษาและควบคุมได้ด้วยหลายวิธี ทั้งยา รังสีรักษา และการผ่าตัดเมื่อจำเป็น

ยาบำรุงกระดูกช่วยลดความเสี่ยงของกระดูกหักและบรรเทาความเจ็บปวดได้จริง ควรรับประทานตามที่แพทย์แนะนำ

ครอบครัวมีบทบาทสำคัญมากในการดูแลผู้ป่วย ทั้งด้านร่างกาย จิตใจ และการช่วยติดตามการรักษา

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

Line ID: @doctorkeng

โทร 081-5303666

#ปวดไหล่ #มะเร็งเต้านม #มะเร็งแพร่กระจายกระดูก #กระดูกต้นแขน #ปวดกระดูก #มะเร็งระยะลุกลาม #ดูแลผู้ป่วยมะเร็ง #ไหล่ปวด #กระดูกพรุน #หมอเก่งกระดูกและข้อ #ผู้ป่วยมะเร็งเต้านม #ลูกหลานดูแลพ่อแม่ #รักษามะเร็ง #คุณภาพชีวิต #ระวังสัญญาณอันตราย #BreastCancerBoneMetastasis #BoneMetastasis #OrthopaedicOncology #BreastCancerAwareness #CancerCare

References

1. Singh I, Krasney L, Civatte W, Parrish W. Treatment of epiphyseal metastasis to the proximal humerus secondary to breast carcinoma: a case report. Cureus. 2023;15(10):e47564.

รายงานผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่แพร่กระจายมาที่กระดูกต้นแขนส่วนบน พร้อมแนวทางรักษา ซึ่งตรงกับหัวข้อบทความนี้โดยตรง

2. Coleman RE, Croucher PI, Padhani AR, Clézardin P, Chow E, Fallon M, et al. Bone metastases. Nat Rev Dis Primers. 2020;6(1):83.

บทความทบทวนกลไกการเกิดมะเร็งแพร่กระจายที่กระดูก และแนวทางการรักษาในปัจจุบัน

3. Gralow JR, Biermann JS, Farooki A, Fornier MN, Gagel RF, Kumar R, et al. NCCN task force report: bone health in cancer care. J Natl Compr Canc Netw. 2013;11 Suppl 3:S1-50.

แนวทางจาก NCCN เกี่ยวกับการดูแลสุขภาพกระดูกในผู้ป่วยมะเร็ง รวมถึงการใช้ยาบิสฟอสโฟเนตและเดโนซูแมบ

4. Kennecke H, Yerushalmi R, Woods R, Cheang MC, Voduc D, Speers CH, et al. Metastatic behavior of breast cancer subtypes. J Clin Oncol. 2010;28(20):3271–7.

ศึกษารูปแบบการแพร่กระจายของมะเร็งเต้านมแต่ละชนิด พบว่ากระดูกเป็นตำแหน่งที่พบการแพร่กระจายได้บ่อยที่สุด

5. Van Poznak C, Somerfield MR, Barlow WE, Biermann JS, Bhooshan N, Gyi A, et al. Role of bone-modifying agents in metastatic breast cancer: an American Society of Clinical Oncology–Cancer Care Ontario focused guideline update. J Clin Oncol. 2017;35(35):3978–86.

แนวทางปฏิบัติของ ASCO สำหรับการใช้ยาบำรุงกระดูกในมะเร็งเต้านมระยะแพร่กระจาย เพื่อลดภาวะแทรกซ้อนที่เกี่ยวกับกระดูก